Een nieuwe stem in het architectuurdebat
De Nederlandse bouwcultuur staat in de schijnwerpers én onder druk. Woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie en ruimtelijke kwaliteit vragen niet alleen om technische oplossingen, maar ook om reflectie, verbeeldingskracht en een breed publiek gesprek. Architectuur gaat immers niet alleen over gebouwen — maar over samenleven, publieke ruimte, ontmoeting en de vraag hoe we ons als samenleving tot elkaar verhouden.

Stichting CoLA introduceert daarom de Essayist Dag van de Architectuur: een onafhankelijke, jaarlijks benoemde denker en duider die een essay schrijft, een publieke lezing verzorgt en deelneemt aan het maatschappelijke debat over de betekenis van de gebouwde omgeving. De Essayist opereert vanuit een vrije, niet-bestuurlijke rol en spreekt op persoonlijke titel. Elk jaar neemt een nieuwe stem de positie in, waarmee een meervoudig en gelaagd beeld van de bouwcultuur ontstaat — vanuit verschillende disciplines, generaties en perspectieven.).

Arna Mačkić
Arna Mačkić is architect, schrijver en medeoprichter van Studio L A. Haar werk onderzoekt de relatie tussen architectuur, collectieve identiteit en publieke ruimte. Vanuit haar persoonlijke achtergrond — geboren in Bosnië-Herzegovina en opgegroeid in Nederland na de oorlog in voormalig Joegoslavië — onderzoekt zij hoe ruimtes herinneringen, gemeenschappen en maatschappelijke verhoudingen vormen. Zij is auteur van Mortal Cities & Forgotten Monuments en won in 2017 de Jonge Maaskantprijs. Volgens de jury is zij "een verbindende stem, die de wonden van het verleden heelt, zonder de littekens weg te poetsen."

In haar werk zoekt Mačkić consequent naar een architectuur die verschillen niet wegpoetst, maar ruimte maakt voor ontmoeting en gedeeld eigenaarschap. Haar thema's — mechanismen van in- en uitsluiting, collectieve identiteit, de impact van conflict en migratie op steden — maken haar bij uitstek de aangewezen stem om het thema van de Dag van de Architectuur 2026 te verbeelden: De solidaire samenleving. Naast haar praktijk bij Studio L A doceert en schrijft zij over de sociale betekenis van architectuur. In het essay Vertrouwde vreemden onderzoekt Arna Mačkić hoe architectuur kan bijdragen aan ontmoeting, sociale cohesie en het verkleinen van maatschappelijke afstand.
"Misschien ligt de grootste maatschappelijke waarde van architectuur niet in het iconische gebouw, maar in de alledaagse plek waar iemand je naam kent, een extra koekje voor je kind bewaart en je even laat voelen dat je erbij hoort." -Arna Mačkić

Openbare voordracht: 11 juni 2026 in Rotterdam
Arna Mačkić presenteert haar essay tijdens een openbare voordracht bij de opening van de Dag van de Architectuur 2026, op 11 juni om 15.00 uur in het Keilepand in Rotterdam. Dit is in het festivalhart van de Rotterdam Architectuur Maand 2026. 
De voordracht is gratis toegankelijk. Graag je aanwezigheid registreren via coordinator@stichtingcola.nl. 

De komende maanden zal Mačkić haar verhaal delen op meerdere plekken in Nederland, waaronder bij verschillende architectuurcentra.

Over de Dag van de Architectuur
De Dag van de Architectuur is er voor iedereen die geïnteresseerd is in architectuur en stedelijke ontwikkeling. Sinds 1986 is het een landelijk fenomeen dat een groot en divers publiek trekt. Elk jaar stellen dorpen en steden bijzondere gebouwen open en bieden zij een programma met lezingen, debatten, tentoonstellingen, films en excursies aan. Plaatselijk geeft iedere stad of regio het programma een eigen invulling.

Het overkoepelend landelijke thema wordt sinds 2020 vastgesteld door Stichting CoLA in nauw overleg met de architectuurcentra. De thema's zijn bedoeld om — bovenop het genieten en leren van gebouwen — aandacht te vragen voor de grote ontwerp- en transitieopgaven van onze tijd en de rol van ontwerpers en opdrachtgevers daarin. Op 13 en 14 juni 2026 vindt de Dag van de Architectuur in de meeste steden en dorpen plaats, sommige locaties kiezen ervoor deze op een ander moment te organiseren. Op www.stichtingcola.nl/agenda zie je waar de programma’s plaatsvinden. Het programma met de activiteiten van het ABC zijn hier te vinden!

Het thema van de Dag van de Architectuur 2026 is De solidaire samenleving. Sportverenigingen, volkstuincomplexen, kerken, scholen, zwembaden — plekken waar je mensen tegenkomt die je nog niet kende, die niet je vrienden hoeven zijn, maar die je weet te vinden als je iemand nodig hebt. De Dag van de Architectuur 2026 richt zich op het vormgeven van zulke collectieve plekken: publieke ruimtes, wooncoöperaties, commons en locaties om te leren, te herstellen, te werken of te wonen. Al die plekken worden ontworpen, door (landschaps)architecten en stedenbouwkundigen én door gemeenschappen zelf.

Over Stichting CoLA
Stichting Coördinatie Lokale Architectuurinitiatieven (CoLA) is de landelijke netwerkorganisatie van lokale en regionale architectuurinitiatieven in Nederland. CoLA verbindt architectuurcentra, festivals en andere initiatieven die architectuur en ruimtelijke kwaliteit zichtbaar en bespreekbaar maken voor een breed publiek. Stichting CoLA coördineert het landelijke programma van de Dag van de Architectuur en wil met de introductie van de Essayist architectuurcultuur een groter podium geven, het maatschappelijk gesprek over ruimte verbreden en architectuur positioneren als essentieel onderdeel van cultuur, democratie en samenleven.

Het CoLA-netwerk wordt mede ondersteund door het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa), de Koninklijke Bond van Nederlandse Architectenbureaus (BNA) en Nieuwe Instituut. Voor de periode 2026-2028 wordt Stichting CoLA ondersteund door de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK/VRO) in het kader van het Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp (ARO).